Po pierwsze pomóc, po drugie nie szkodzić. Dr Kinga Nicer o odpowiedzialności, która nie kończy się razem z zabiegiem
Zdanie, od którego zaczęła się ta rozmowa, brzmi jak prowokacja wymierzona w fundament medycyny. Primum non nocere, po pierwsze nie szkodzić, to formuła, którą lekarze wynoszą ze studiów i powtarzają przez całe życie zawodowe. Tymczasem w dyskusji z prezes Stowarzyszenia Lekarzy Dermatologów Estetycznych (SLDE) dr Kingą Nicer filozof i bioetyk prof. Paweł Łuków odwrócił kolejność: wolałby, żeby lekarz najpierw mu pomógł, a dopiero potem nie zaszkodził.
W medycynie estetycznej ta zamiana kolejności nie jest zabawą słowną. Jest sednem sporu o to, czym w ogóle jest ta dziedzina: leczeniem czy usługą. Bo jeżeli lekarz ma przede wszystkim nie szkodzić, wystarczy, że nie wywoła powikłania. Jeżeli ma przede wszystkim pomóc, musi zadać sobie znacznie trudniejsze pytanie: czy to, o co prosi pacjent, rzeczywiście jest dla niego dobre. Rozmawialiśmy o tym z lekarką, która ma w tej sprawie mandat wyjątkowo mocny.
Dr Kinga Nicer jest specjalistą dermatologii i wenerologii, od lutego 2025 roku pełni funkcję prezes SLDE, kieruje też działalnością edukacyjną w Międzynarodowym Centrum Kształcenia Medycyny Estetycznej i Anti-Aging. Mówi więc jednocześnie z perspektywy gabinetu, w którym część pacjentek prowadzi od ponad dwudziestu pięciu lat, i z perspektywy organizacji, która od lat próbuje ustawiać standardy całego środowiska.
Odpowiedź na najważniejsze pytanie tego materiału pada właściwie od razu: etyka w medycynie estetycznej nie polega na unikaniu powikłań, tylko na prawidłowej kwalifikacji, umiejętności odmowy i ochronie pacjenta również poza gabinetem, w tym w mediach społecznościowych. Reszta rozmowy pokazuje, jak trudne jest to w praktyce.
Dlaczego odwrócenie zasady primum non nocere ma sens w gabinecie
Anna Jaskiewicz Aesthetic.Expert: Pani Doktor, zakorzenione w nas Primum non nocere (Po pierwsze nie szkodzić) uchodzi za absolutny fundament medycyny. Tymczasem wspomniała Pani o dyskusji z prof. Łukówem, który stwierdził, że wolałby, aby lekarz najpierw mu pomógł, a dopiero po drugie nie szkodził. Jak to prowokacyjne, filozoficzne podejście przekłada się na realia gabinetu medycyny estetycznej?
odpowiada dr Kinga Nicer
Prezes Stowarzyszenia Lekarzy Dermatologów Estetycznych (SLDE)
„Tak. To rzeczywiście była rozmowa, która dała mi bardzo dużo do myślenia. Najpierw mnie zaskoczyła, bo przez całe studia i przez całe życie, w zasadzie od lat, ja jestem orędownikiem tego, żeby to było motto kongresu, czyli primum non nocere, po pierwsze nie szkodzić. Jednak profesor powiedział coś, co początkowo mnie zaskoczyło: ja wolałbym, żeby lekarz najpierw mi pomógł, a potem dopiero nie zaszkodził. Im dłużej się nad tym zastanawiam, tym bardziej dochodzę do wniosku, że te dwie zasady w zasadzie się uzupełniają. Pacjent przychodzi do lekarza po pomoc. Naszym obowiązkiem jest zrobić wszystko, aby poprawić jego zdrowie, samopoczucie, jakość życia. Ale ta pomoc musi być mądra, oparta na doświadczeniu, na wiedzy, no i oczywiście na etyce, bo to będę zawsze podkreślać.
I w medycynie estetycznej, pewnie jak w każdej dziedzinie, jest to też bardzo ważne. Nie wystarczy zrobić sam zabieg, trzeba odpowiedzieć sobie na pytanie, czy rzeczywiście ten zabieg służy temu konkretnemu pacjentowi. Już kiedyś o tym mówiłam, powołując się na to, czy zrobiłabym to mamie, siostrze i bliskiej koleżance.
Czasem najlepszą decyzją jest odmowa, ale czasem to jest wykonanie zabiegu. Dlatego w tej chwili powiedziałabym, że medycyna powinna się kierować dwiema zasadami: po pierwsze pomóc, a po drugie nie szkodzić.
I to, co pani zawarła też w pytaniu, bardzo mi się podoba, czyli nasza praca nie polega tylko na tym, żeby pasywnie unikać powikłań. Pacjent w zasadzie nie przychodzi do nas po zabieg, przychodzi po pomoc. I to my powinniśmy decydować, oczywiście we współpracy z pacjentem, co będziemy robić”. dr Kinga Nicer
Warto się przy tym zatrzymać, bo różnica jest praktyczna, a nie filozoficzna. Lekarz, który myśli wyłącznie kategoriami „nie zaszkodzić”, ocenia głównie ryzyko techniczne: czy preparat jest bezpieczny, czy okolica anatomiczna nie grozi powikłaniem naczyniowym, czy pacjent nie ma przeciwwskazań. Lekarz, który myśli kategoriami „pomóc”, musi dodatkowo ocenić sens zabiegu dla tej konkretnej osoby, czyli sprawdzić, czy zgłaszany problem rzeczywiście da się rozwiązać proponowaną metodą, czy oczekiwania pacjenta są realistyczne i czy pod prośbą o wypełniacz nie kryje się coś, czego wypełniacz nie naprawi.
Test, o którym mówi dr Nicer, czyli pytanie „czy zrobiłabym to mamie, siostrze, bliskiej koleżance”, jest w tej sytuacji zaskakująco skutecznym narzędziem klinicznym. Nie zastępuje kwalifikacji medycznej, ale wyłapuje sytuacje, w których decyzję podejmuje się z innych powodów niż dobro pacjenta.
Gdzie kończy się pomoc, a zaczyna spełnianie zachcianek
Anna Jaskiewicz Aesthetic.Expert: No właśnie – czym w Pani profesji jest to „po pierwsze pomóc”? Gdzie kończy się medyczna pomoc w odzyskaniu pewności siebie, a zaczyna czysty konsumpcjonizm, uleganie trendom lub spełnianie nierealistycznych oczekiwań?
odpowiada dr Kinga Nicer
Prezes Stowarzyszenia Lekarzy Dermatologów Estetycznych (SLDE)
„No to jest w zasadzie ta granica, która odróżnia medycynę od usług estetycznych, czyli tych kosmetologicznych. Lekarz nie powinien odpowiadać na każdą zachciankę pacjenta po prostu, a tylko powinien realizować jego rzeczywiste potrzeby. Oczywiście to bywa trudne, ale ta pomoc nie zawsze jednak oznacza wykonanie zabiegu. Czasem, to już też mówiłam, trzeba powiedzieć nie. Bo to będzie bezpieczniejsze dla pacjenta, tym bardziej pacjenta, którego trzeba hamować. Ja się zawsze śmieję, że niektórym trzeba zakładać smycz, a niektórym kolczatkę.
Wszyscy już dobrze wiemy, to nie jest żadne odkrywcze z mojej strony, że medycyna estetyczna nie polega na tworzeniu klonów. Polega na poprawie jakości życia, przy zachowaniu naturalności, zdrowia, bezpieczeństwa. Teraz tyle się mówi o longevity, a medycyna estetyczna jest tylko jednym z elementów tego stylu zdrowego życia. Mamy wyglądać na wypoczętych i wcale nie jest komplementem dla lekarza, jeżeli koleżanka koleżance powie, że ma świetnie zrobione usta, bo to jednak oznacza, że widać, że był zabieg.
No i chyba najważniejsze jest to, że narzędziem lekarza nie jest ani strzykawka, ani laser, tylko naszym narzędziem jest wiedza, doświadczenie, etyka, umiejętność powiedzenia nie, kiedy zabieg po prostu może pacjentowi najnormalniej w świecie zaszkodzić”. dr Kinga Nicer
To zdanie o narzędziu lekarza warto potraktować poważnie, bo przewraca logikę, według której funkcjonuje spora część rynku. W komunikacji marketingowej gabinetów kompetencję pokazuje się zwykle przez sprzęt: nazwę lasera, markę preparatu, liczbę wykonanych zabiegów. Tymczasem to, co realnie decyduje o bezpieczeństwie pacjenta, jest niewidoczne w ofercie i nie da się tego sfotografować.
Uwaga o komplemencie dotyczącym „świetnie zrobionych ust” opisuje przy tym zjawisko, które w medycynie estetycznej pojawia się regularnie. Rozpoznawalny efekt zabiegowy jest zwykle sygnałem, że gdzieś przekroczono granicę proporcji, a nie dowodem umiejętności. Dobrze przeprowadzone leczenie zwykle nie generuje pytania „gdzie to robiłaś”, tylko wrażenie, że pacjentka jest wypoczęta.
Warto też zwrócić uwagę na semantykę, bo granica między medycyną estetyczną a usługą kosmetologiczną nie jest kwestią nazewnictwa, tylko zakresu odpowiedzialności. Lekarz odpowiada za kwalifikację, rozpoznanie przeciwwskazań, prowadzenie dokumentacji i postępowanie w razie powikłania. To jest dokładnie ta część, której nie widać w cenniku.
Pacjent z gotowym zamówieniem i presja, która nie zwalnia z etyki
Anna Jaskiewicz Aesthetic.Expert: Powiedziała Pani, że etyczne podejście jest po prostu wpisane w zawód lekarza – to coś, co wynosi się ze studiów i praktyki. Jednak rynek medycyny estetycznej jest dziś poddawany ogromnej presji zewnętrznej. Czy w świecie, w którym pacjent często przychodzi z gotowym, wręcz „zakupowym” żądaniem konkretnego zabiegu, trudniej jest pozostać wiernym tym wpisanym w zawód zasadom?
odpowiada dr Kinga Nicer
Prezes Stowarzyszenia Lekarzy Dermatologów Estetycznych (SLDE)
„Tak, presja jest niestety coraz większa niż kilkanaście lat temu. Zdecydowanie tęsknię za tamtymi czasami. Media, filtry, trendy, łatwy dostęp do informacji sprawiają, że część pacjentów przychodzi do nas wręcz z gotowym pomysłem na siebie, na zabieg. Czasem się nawet cieszymy, że firmy, które mają świetne produkty, mają na tyle rozległą, w cudzysłowie, „reklamę”, że nam jest łatwiej proponując pewien zabieg, bo pacjent jakby już go zna.
No ale właśnie tym bardziej dlatego rola lekarza jest dzisiaj jeszcze ważniejsza niż kiedyś, bo to nie jest realizacja zamówienia, pacjent nie wchodzi do nas jak do sklepu spożywczego, tylko to jest jednak diagnoza, zaproponowanie najlepszego zabiegu dla pacjenta. Faktem jest, że to lekarz decyduje o swoim leczeniu, ale lekarz bierze odpowiedzialność za kwalifikację i bezpieczeństwo.
A więc ta etyka tak naprawdę nie kończy się tam, gdzie zaczyna się presja, wręcz przeciwnie, wtedy jeszcze bardziej jest potrzebna.
No nie możemy tego traktować jak sprzedaż usług. Stracimy to, co odróżnia właśnie lekarza od tego, który wykonuje po prostu usługi. I bardzo ważne jest, żeby w takich momentach jednak realizować najważniejszą zasadę naszego zawodu, czyli działanie w najlepiej pojętym interesie pacjenta.
I ta nasza odpowiedzialność nigdy nie powinna też ustąpić miejsca presji, rynku czy social mediów”. dr Kinga Nicer
To stanowisko warto zestawić ze stanem regulacji. Nowelizacja Kodeksu Etyki Lekarskiej, uchwalona 18 maja 2024 roku podczas Nadzwyczajnego XVI Krajowego Zjazdu Lekarzy, weszła w życie 1 stycznia 2025 roku i była pierwszą zmianą tego dokumentu od 22 lat. Z Kodeksu zniknął przepis stanowiący, że wszelkie reklamowanie jest zabronione, co oznacza, że lekarze mogą dziś informować o swoich usługach, o ile robią to zgodnie z zasadami etyki zawodowej. Kluczowy w tym zakresie art. 71 mówi, że informacja o oferowanych usługach oznacza każdą formę przekazu mającą na celu upowszechnianie wizerunku lekarza lub usług związanych z wykonywaniem zawodu, a lekarz odpowiada również za informację opublikowaną w jego imieniu lub na jego rzecz przez osoby trzecie.
Innymi słowy: środowisko lekarskie dostało większą swobodę komunikacyjną, ale odpowiedzialność za skutki tej komunikacji pozostała po stronie lekarza. Także za to, co dzieje się w komentarzach pod jego własnym postem. Milczenie w sytuacji, w której pacjent zostaje wyśmiany na profilu prowadzonym przez lekarza, nie jest neutralnością, ponieważ to lekarz stworzył przestrzeń, w której doszło do naruszenia.
Dlaczego zabieg u pacjentki prowadzonej od dwudziestu lat planuje się inaczej
Anna Jaskiewicz Aesthetic.Expert: Skoro etyka to przede wszystkim szacunek do pacjenta i jego godności, trudno nie zaprzyjaźnić tego tematu z realiami social mediów. Obserwujemy dziś w sieci niepokojący trend: lekarzy, którzy publicznie eksponują pacjentów, a gdy w komentarzach pod postem wylewa się na tych ludzi fala krytyki czy wręcz ordynarnego hejtu, lekarz w żaden sposób nie reaguje. Przeciwnie- zdaje się milcząco szczycić zasięgami, jakie generuje ta dyskusja. Gdzie w takim podejściu podziała się lekarska odpowiedzialność za pacjenta?
Kolejna część rozmowy dotyczy tego, co dzieje się z pacjentem po wyjściu z gabinetu, i to zarówno w perspektywie lat, jak i w przestrzeni cyfrowej.
odpowiada dr Kinga Nicer
Prezes Stowarzyszenia Lekarzy Dermatologów Estetycznych (SLDE)
„No właśnie, szacunek, godność, piękne słowa.
Dla mnie przede wszystkim, już też rozmawiałyśmy o tym, odpowiedzialność nie kończy się w momencie, jak kończę zabieg. Ja muszę się zastanawiać. Ja mam pacjentki, które chodzą do mnie ponad 25 lat i również wtedy, ale szczególnie teraz mam świadomość, że będę tymi pacjentkami zajmowała się wiele, wiele lat, więc ten zabieg, który im dzisiaj robię, ja muszę przewidzieć, co się będzie działo, jak ona nagle wejdzie w menopauzę, reakcje organizmu mogą być kompletnie inne. I ja bym chciała mieć poczucie takiej odpowiedzialności za pacjenta przez wiele, wiele lat.
Ta odpowiedzialność obejmuje również to, jak mówimy o pacjencie, jak go pokazujemy w social mediach, czy jak go pokazujemy światu. Nawet jeśli pacjent wyraża zgodę na swój wizerunek, to jednak nie przestaje być pacjentem. Nadal należy mu się szacunek, ochrona godności i troska o jego dobro.
Zgoda jest takim warunkiem koniecznym, ale, jak widać, nie zawsze wystarczającym. Lekarz powinien absolutnie mieć taką świadomość, tym bardziej jak na przykład jego wpisy powodują jakiś hejt, wyśmiewanie się czy obraźliwe komentarze. To my jesteśmy odpowiedzialni za to, że my stworzyliśmy jakąś taką przestrzeń do dyskusji, w której pacjent został nagle oczerniony. I ja bym oczekiwała od lekarza usuwania takich komentarzy, moderowania takiej dyskusji, a przede wszystkim stawiania dobra pacjenta ponad zasięgi profili.
Owszem, media są dzisiaj bardzo ważnym narzędziem, no ale nie mogą zmieniać pacjenta w narzędzie marketingu. Przede wszystkim pacjent obdarza nas zaufaniem i to jest ważniejsze niż liczba wyświetleń i polubień”. dr Kinga Nicer
W tej wypowiedzi mieści się rozróżnienie, które w praktyce bywa zacierane. Pacjent ma prawo do decyzji o swoim leczeniu i do odmowy, ale nie ma prawa do zabiegu, którego lekarz nie uznaje za wskazany. Zgoda pacjenta jest warunkiem wykonania procedury, natomiast nie jest jej uzasadnieniem. Kwalifikacja pozostaje po stronie lekarza i to on odpowiada za jej skutki, także wtedy, gdy pacjent bardzo nalegał.
Ma to bezpośrednie przełożenie na sytuacje, z którymi gabinety mierzą się dziś regularnie: prośby o kolejny zabieg u pacjenta, u którego widać już nadmiar wypełniacza, oczekiwanie efektu znanego z filtra, próby wymuszenia procedury bez odstępu czasowego. Odmowa nie jest w tych przypadkach brakiem elastyczności, tylko realizacją obowiązku zawodowego.
Zdjęcia przed i po: edukacja czy przyciąganie uwagi
Anna Jaskiewicz Aesthetic.Expert: Pokazywanie efektów „przed i po” ma niewątpliwie dużą wartość edukacyjną dla pacjentów, ale gdzie w świecie social mediów przebiega granica między rzetelnym dzieleniem się wiedzą a instrumentalnym traktowaniem człowieka w imię algorytmów i zasięgów? Czy uważa Pani, że współczesny Kodeks Etyki Lekarskiej potrzebuje pilnego uzupełnienia o sztywne ramy zachowań w sieci, by realnie chronić godność pacjenta w przestrzeni cyfrowej?
odpowiada dr Kinga Nicer
Prezes Stowarzyszenia Lekarzy Dermatologów Estetycznych (SLDE)
„Media są ważnym narzędziem komunikacji, to nie ulega najmniejszej dyskusji, i edukacji. I sama uważam, że pokazywanie efektów leczenia przed i po zabiegu, o ile są prawdziwe, to bardzo służy i edukuje. Chociaż czasem, jak oglądam te efekty, to mam wrażenie, że ja nic nie umiem, bo ja kompletnie nie potrafię takich efektów osiągnąć i czasem to naprawdę deprymuje, ale też mam świadomość, że to są filtry i nie są to prawdziwe efekty pokazywane, bardzo często, ja nie mówię, że zawsze.
Natomiast trzeba uważać, żeby nie przekroczyć pewnych granic. No i teraz pytanie, czy to jest edukacja, czy to jest wyłącznie przyciąganie uwagi. Pacjent nie może być środkiem do budowania rozpoznawalności lekarza w social mediach. Zawsze powinniśmy się o niego troszczyć, o jego godność i etykę.
I w ogóle mi się nie podoba to, że lekarze wykorzystują celebrytów, nawet jeśli się oni na to zgodzili, do reklamy swojego gabinetu czy swojej osoby, bo uważam, że tutaj akurat ten element tajemnicy bezwzględnie powinien być zachowany. A mam też takie osoby i ja bardzo szczególnie takie osoby chronię, nawet umawiam się w innych dniach, żeby pacjenci ich nie zobaczyli. Ja po prostu nie chcę, żeby to w ogóle wypłynęło z mojego gabinetu.
Także myślę, że środowisko musi wypracować jakieś standardy w mediach społecznościowych. Technologie się zmieniają bardzo, bardzo szybko, ale szacunek dla pacjenta, ochrona jego godności, poufności, to jest najważniejsza rzecz.
I lekarz nie powinien, absolutnie powinno być to naganne, żeby sobie robić w ten sposób zasięgi.
Poza tym pacjent zasługuje dokładnie na taki sam szacunek przed kamerą, jak na fotelu zabiegowym”. dr Kinga Nicer
To wyznanie jest w tej rozmowie zaskakująco odważne, bo prezes ogólnopolskiej organizacji lekarskiej przyznaje, że materiały krążące w sieci potrafią podważyć pewność siebie doświadczonego dermatologa. Jeżeli tak działają na lekarza z wieloletnią praktyką, łatwo sobie wyobrazić, jak działają na pacjenta, który nie ma narzędzi do oceny, czy patrzy na efekt leczenia, czy na różnicę w ustawieniu światła, ekspresji twarzy i obróbce zdjęcia.
Praktyczne kryterium oceny takich publikacji jest stosunkowo proste. Materiał edukacyjny wyjaśnia mechanizm, ograniczenia i czas utrzymywania się efektu, a materiał promocyjny pokazuje wyłącznie rezultat.
Zdjęcia wykonane w innym oświetleniu, przy innej mimice i z innej odległości nie są dokumentacją, tylko ilustracją.
Po czym pacjent pozna lekarza, który kieruje się etyką
Anna Jaskiewicz Aesthetic.Expert: Podsumowując naszą rozmowę i wracając do myśli prof. Łukówa: gdyby miała Pani sformułować najważniejsze przesłanie dla pacjentów, którzy szukają dziś pomocy w gabinetach medycyny estetycznej -na co powinni zwracać uwagę, by mieć pewność, że trafili pod opiekę lekarza kierującego się tą prawdziwą, wpisaną w zawód etyką?
odpowiada dr Kinga Nicer
Prezes Stowarzyszenia Lekarzy Dermatologów Estetycznych (SLDE)
„Pacjenci muszą wybierać nie tylko gabinet czy zabieg, ale myślę, że przede wszystkim lekarza, bo to lekarz podejmuje decyzję i on ma wpływ bezpośrednio na bezpieczeństwo tego pacjenta. I dobrego lekarza myślę, że jednak nie rozpoznaje się po liczbie obserwujących w mediach ani po jakichś wybitnie spektakularnych metamorfozach, często wątpliwie prawdziwych.
Dobry lekarz słucha, bada, wyjaśnia i ustala terapię albo u niektórych rezygnuje z zabiegu. Myślę, że niestety wielu lekarzy to są pseudolekarze, bo tak naprawdę traktują swoich pacjentów jako klientów.
A wracając do słów profesora Łukowa, to jest w ogóle fantastyczne, to spowodowało u mnie wielki przełom w myśleniu i naprawdę się poważnie zastanawiam, czy dokładnie takie nie będzie motto kolejnego kongresu: po pierwsze pomóc, a po drugie nie szkodzić.
Ja myślę, że to przede wszystkim odróżnia medycynę od usług, to, o co walczymy, żeby medycyna estetyczna nie była jakąś skomercjalizowaną działką, na której doktorzy, za przeproszeniem, zarabiają kupę pieniędzy, tylko żeby to się tak naprawdę nie różniło od wszystkich innych specjalizacji.
No i najlepszy lekarz to nie ten, który wykonuje najwięcej zabiegów, tylko ten, przy którym pacjent czuje się bezpieczniej i wszystkie decyzje, które podejmuje lekarz, są podjęte wyłącznie w jego najlepszym interesie”. dr Kinga Nicer
Sekwencja słucha, bada, wyjaśnia, ustala terapię albo rezygnuje z zabiegu jest w praktyce najlepszym kryterium oceny pierwszej wizyty, jakim dysponuje pacjent. Konsultacja, która trwa kilka minut, nie obejmuje badania skóry, nie zawiera pytań o choroby przewlekłe, przyjmowane leki i wcześniejsze zabiegi, a kończy się od razu propozycją procedury, jest sygnałem ostrzegawczym niezależnie od tego, jak wygląda gabinet i ile obserwujących ma profil lekarza.
„Obserwujemy ten rynek od blisko dwudziestu lat i widzieliśmy już kilka jego wcieleń. Czasy, gdy medycyna estetyczna była niszą dla kilkuset lekarzy, moment, w którym stała się przemysłem, i ostatnie lata, gdy o pacjencie zaczęły decydować algorytmy platform. Przez ten czas zmieniło się właściwie wszystko: preparaty, technologie, ceny, sposób docierania do pacjenta. Nie zmieniło się jedno. Pacjent nadal szuka wiedzy, a znajduje przekaz sprzedażowy, nad którym nie ma żadnego nadzoru”.
Anna Jaskiewicz i Barbara Szuszkiewicz Aesthetic.Expert by Golden Medical Media
Najczęstsze pytania dotyczące etyki w medycynie estetycznej
Czy lekarz medycyny estetycznej może odmówić wykonania zabiegu, o który prosi pacjent?
Tak, i w wielu sytuacjach powinien to zrobić. Kwalifikacja do zabiegu należy do lekarza, który odpowiada za jego bezpieczeństwo i skutki, a zgoda pacjenta nie zastępuje wskazań medycznych. Odmowa jest uzasadniona między innymi przy przeciwwskazaniach, nierealistycznych oczekiwaniach, zbyt krótkim odstępie od poprzedniego zabiegu albo widocznym nadmiarze wcześniej podanego materiału. Lekarz powinien wyjaśnić powody odmowy i, jeżeli to możliwe, zaproponować inne postępowanie.
Czy lekarz może się reklamować od 2025 roku?
Tak. Nowy Kodeks Etyki Lekarskiej, obowiązujący od 1 stycznia 2025 roku, usunął przepis zakazujący wszelkiego reklamowania, więc lekarze mogą informować o swoich usługach. Komunikacja musi jednak pozostawać zgodna z zasadami etyki zawodowej, nie może wprowadzać pacjenta w błąd ani sugerować gwarantowanych efektów. Lekarz odpowiada również za treści publikowane w jego imieniu przez osoby trzecie, na przykład przez agencję prowadzącą jego profil.
Czy zgoda pacjenta wystarczy, żeby opublikować jego zdjęcie w mediach społecznościowych?
Zgoda jest warunkiem koniecznym, ale nie rozstrzyga wszystkiego. Relacja lekarz-pacjent jest nierówna, więc prośba o udostępnienie wizerunku zawsze niesie element presji, nawet niezamierzonej. Po publikacji lekarz nadal odpowiada za sposób przedstawienia pacjenta i za to, co dzieje się w komentarzach pod materiałem. Warto też pamiętać, że zgodę można wycofać, a materiał raz opublikowany bardzo trudno usunąć z sieci.
Jak odróżnić rzetelne zdjęcia przed i po od materiału marketingowego?
Rzetelna dokumentacja jest wykonana w tych samych warunkach: to samo oświetlenie, ta sama odległość, ten sam kadr, neutralna mimika, brak makijażu i brak obróbki. Materiał promocyjny zwykle różni się co najmniej jednym z tych elementów, a często pokazuje wyłącznie efekt, bez informacji o liczbie zabiegów, czasie od procedury i trwałości rezultatu. Filtry i korekty w aplikacjach potrafią wygenerować różnicę, której żaden zabieg nie osiągnie.
Czym różni się lekarz medycyny estetycznej od kosmetologa?
Różnica dotyczy zakresu uprawnień i odpowiedzialności, a nie samej nazwy gabinetu. Lekarz prowadzi kwalifikację medyczną, ocenia przeciwwskazania, wykonuje procedury naruszające ciągłość tkanek, prowadzi dokumentację medyczną i odpowiada za postępowanie w razie powikłania. Przed wizytą warto sprawdzić, kto konkretnie będzie wykonywał zabieg oraz jakie ma wykształcenie i specjalizację. Informacje o prawie wykonywania zawodu lekarza można zweryfikować w Centralnym Rejestrze Lekarzy prowadzonym przez Naczelną Izbę Lekarską.
Po czym poznać, że konsultacja została przeprowadzona prawidłowo?
Prawidłowa konsultacja zaczyna się od wywiadu i badania, a nie od propozycji zabiegu. Lekarz powinien zapytać o choroby przewlekłe, przyjmowane leki, wcześniejsze zabiegi i ich przebieg, ocenić skórę i zbudować plan postępowania, wyjaśniając też ograniczenia metody i możliwe działania niepożądane. Powinna się w niej pojawić informacja o tym, czego dana procedura nie zrobi. Jeżeli rozmowa sprowadza się do ustalenia ceny i terminu, jest to sygnał ostrzegawczy.
Czy duża liczba obserwujących w mediach społecznościowych świadczy o kompetencjach lekarza?
Nie. Zasięgi w mediach społecznościowych mierzą skuteczność komunikacji, a nie jakość kwalifikacji medycznej ani bezpieczeństwo prowadzonego leczenia. Warto zwracać uwagę na specjalizację, doświadczenie, sposób prowadzenia konsultacji i gotowość do odradzenia zabiegu, a nie na liczbę wyświetleń. Popularność profilu i kompetencja kliniczna to dwie niezależne od siebie rzeczy.
Co zrobić, gdy pacjent czuje się źle potraktowany po publikacji materiału z jego udziałem?
W pierwszej kolejności warto zwrócić się bezpośrednio do lekarza z żądaniem usunięcia materiału i wycofać wcześniejszą zgodę na wykorzystanie wizerunku. Jeżeli to nie przynosi skutku, pacjent może złożyć skargę do okręgowej izby lekarskiej, która prowadzi postępowania w sprawach odpowiedzialności zawodowej lekarzy. W sytuacjach dotyczących naruszenia dóbr osobistych lub przetwarzania danych osobowych możliwa jest też droga cywilna oraz zgłoszenie do Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych.
ZASTRZEŻENIE Treści z naszego portalu są jedynie wskazówkami dla zainteresowanych i zawsze rekomendujemy skonsultowanie się z wykwalifikowanym specjalistą w przypadku jakichkolwiek pytań lub wątpliwości dotyczących danego tematu. Nie są to treści edukacyjne. Administratorzy portalu nie ponoszą żadnych konsekwencji wynikających z wykorzystania informacji zawartych na naszych stronach. Wszelkie treści umieszczane na niniejszej stronie internetowej chronione są prawem autorskim.
